Zorgvolmacht: nieuwe regels vanaf 1 september 2027

Wie een zorgvolmacht opstelt, kiest zelf wie later zijn belangen mag behartigen. Uiterlijk op 1 september 2027 wordt die keuze sterker wettelijk afgebakend. De hervorming van het statuut van bewindvoerders werkt namelijk ook door naar de zorgvolmacht.

Dat is niet alleen belangrijk voor nieuwe zorgvolmachten. Ook wie al een zorgvolmacht heeft, doet er goed aan na te gaan wie als lasthebber werd aangeduid en in welke hoedanigheid die persoon optreedt.

Wie mag lasthebber zijn in een zorgvolmacht? 

De Wet van 8 november 2023 voerde een nieuw statuut in voor bewindvoerders over beschermde personen. Daarbij maakt de wet een onderscheid tussen familiale bewindvoerders en professionele bewindvoerders.

Die hervorming is relevant voor de lasthebber in een zorgvolmacht.

Vandaag kan u in beginsel ruim kiezen wie u aanduidt. Dat kan een familielid zijn, maar ook een vriend, accountant, juridisch adviseur of andere vertrouwenspersoon.

Onder de nieuwe regeling wordt de hoedanigheid van die persoon belangrijker. De vraag is dus niet alleen wie u vertrouwt, maar ook waarom en in welke hoedanigheid die persoon optreedt.

Wie de basisprincipes van de zorgvolmacht nog eens wil nalezen, vindt die in ons eerdere artikel. Vergeet ook geen bijzondere aandacht te verlenen aan eventuele internationale aspecten, die in in uw zorgvolmacht verwerkt zitten.

Een familiale bewindvoerder hoeft geen familie te zijn. 

De term familiale bewindvoerder wordt ruimer geïnterpreteerd, dan deze laat vermoeden.

Niet alleen bepaalde familieleden behoren tot deze categorie. Ook iemand die nauwe banden onderhoudt met de beschermde persoon kan eronder vallen. Hetzelfde geldt in bepaalde gevallen voor iemand die instaat voor de dagelijkse zorg.

Een goede vriend of vertrouwenspersoon is dus niet automatisch uitgesloten.

De concrete relatie met de betrokken persoon wordt wel belangrijk. Net daar kan in de praktijk een grijze zone ontstaan.

Wat met een accountant, advocaat of andere adviseur? 

Stel dat u al jarenlang met dezelfde accountant, advocaat of andere professionele adviseur werkt. Doorheen die samenwerking ontstaat een persoonlijke vertrouwensband. U wil daarom precies die persoon als lasthebber aanduiden.

Moet die persoon dan automatisch als professioneel worden beschouwd omdat de relatie beroepsmatig is ontstaan? Niet noodzakelijk.

Uit de parlementaire voorbereiding blijkt dat de kwalificatie als familiale of professionele bewindvoerder in het licht van het concrete dossier moet worden beoordeeld.

Ook iemand die beroepsmatig als bewindvoerder optreedt, kan in een concreet dossier toch als familiale bewindvoerder worden beschouwd wanneer de betrokken persoon daadwerkelijk tot zijn of haar naasten behoort.

Een jarenlange cliëntenrelatie volstaat echter niet automatisch. Vertrouwen in iemands professionele deskundigheid is niet noodzakelijk hetzelfde als een persoonlijke vertrouwensband.

Bij een niet-familielid kan het daarom nuttig zijn om in de zorgvolmacht te verduidelijken waarom precies die persoon wordt gekozen.

Professionele lasthebber is niet altijd een professionele bewindvoerder. 

Ook hier is nuance nodig.

De wet voert voor professionele bewindvoerders een specifiek statuut in, met voorwaarden inzake onder meer bekwaamheid, onafhankelijkheid, deontologie, opleiding en registratie.

Een lasthebber in een zorgvolmacht treedt evenwel op binnen de buitengerechtelijke bescherming. Dat is juridisch een andere context dan die van een bewindvoerder binnen de gerechtelijke bescherming.

In een parlementaire toelichting van 8 juli 2025 verduidelijkte de minister van Justitie dat een professionele lasthebber niet noodzakelijk een professionele bewindvoerder is. Volgens die toelichting volgt een verplichting tot inschrijving in het register niet louter uit het feit dat iemand professioneel als lasthebber optreedt. Wie zowel gerechtelijke als buitengerechtelijke beschermingsdossiers beheert, moet volgens diezelfde toelichting wel rekening houden met de registratieverplichting.

De wettelijke regeling geeft evenwel aanleiding tot interpretatie. In recente notariële praktijkinformatie wordt ervan uitgegaan dat een niet-familiale lasthebber die geen voldoende nauwe band met de lastgever heeft, in het register van professionele bewindvoerders moet zijn opgenomen.

Hoe uit zich dat dan in de praktijk?

U werkt al twintig jaar met dezelfde accountant of juridisch adviseur en wil net die persoon als lasthebber aanduiden in uw zorgvolmacht.

Situatie 1: er bestaat intussen een nauwe persoonlijke band.

De professionele oorsprong van de relatie sluit niet uit dat die persoon onder de uitzondering voor personen met nauwe banden valt. In dat geval is opname in het register van professionele bewindvoerders in beginsel niet vereist. 

De band moet wel reëel zijn: een langdurige cliëntenrelatie of vertrouwen in professionele deskundigheid volstaat op zichzelf niet. Het kan daarom nuttig zijn om in de zorgvolmacht te verduidelijken waarom precies die persoon wordt gekozen.

Situatie 2: de relatie blijft in wezen professioneel.

Is de accountant of adviseur vooral aangeduid omdat deze professioneel uw dossier kent, zonder dat sprake is van voldoende nauwe persoonlijke banden, dan ligt de beoordeling moeilijker. Volgens een strikte lezing van de wettelijke regeling zal in dat geval rekening moeten worden gehouden met de registratieverplichting.

Tegelijk werd parlementair verduidelijkt dat professioneel optreden als lasthebber op zichzelf niet noodzakelijk betekent dat iemand ook professionele bewindvoerder is. Daardoor blijft de precieze draagwijdte van de registratieverplichting in bepaalde situaties voor interpretatie vatbaar.

De concrete relatie en de hoedanigheid waarin de adviseur optreedt, verdienen daarom telkens een afzonderlijke beoordeling.

Een zorgvolmacht is een evoluerend document.

Een zorgvolmacht “in de schuif hebben liggen” geeft rust. U weet dat u erop kan terugvallen wanneer dat nodig is.

Maar een zorgvolmacht is geen statisch document. Wijzigt de regelgeving, uw familiale situatie of de persoon die u als lasthebber heeft aangeduid, dan verdient ook de zorgvolmacht opnieuw aandacht.

Dat geldt vandaag des te meer. De nieuwe regels kunnen immers ook gevolgen hebben voor zorgvolmachten die al werden opgesteld. Wie al een zorgvolmacht heeft, kijkt daarom best tijdig na wie als lasthebber werd aangeduid. Dat is vooral relevant wanneer het niet om een klassiek familielid gaat, maar bijvoorbeeld om een vriend, accountant, juridisch adviseur of andere professionele vertrouwenspersoon. Ook opvolgende lasthebbers mogen daarbij niet worden vergeten.

Blijkt dat de hoedanigheid van een aangeduide persoon onder het nieuwe wettelijke kader vragen oproept? Dan kan verder juridisch onderzoek nodig zijn en kan in sommige gevallen een aanpassing van de zorgvolmacht aangewezen zijn.

Wacht daarmee niet tot de zorgvolmacht effectief nodig is. Een zorgvolmacht wordt net vaak opgesteld met het oog op een moment waarop de lastgever bepaalde beslissingen niet meer zelf kan nemen. Om de zorgvolmacht nog geldig te kunnen wijzigen, moet de lastgever zijn wil nog rechtsgeldig kunnen uiten.

Een tijdige controle vóór de inwerkingtreding van de nieuwe regeling kan daarom heel wat praktische onzekerheid vermijden.

Wat controleert u best?

Een controle hoeft niet te betekenen dat de volledige zorgvolmacht moet worden herschreven.

Kijk vooral na:

• wie als eerste lasthebber werd aangeduid;
• wie eventueel als opvolgende lasthebber werd opgenomen;
• of het gaat om een familielid, vriend of professionele adviseur;
• of bij een niet-familielid voldoende duidelijk is waarom net die persoon werd gekozen;
• of de zorgvolmacht nog aansluit bij uw huidige familiale en vermogensrechtelijke situatie.

Bij professionele adviseurs kan vooral de hoedanigheid waarin zij optreden verdere beoordeling vragen.

Kijk dus vooral naar wie u heeft aangeduid. De hervorming maakt de keuze en de hoedanigheid van de lasthebber belangrijker.

Ook het onderscheid tussen een professionele lasthebber en een professionele bewindvoerder verdient aandacht.

Conclusie

Wie al een zorgvolmacht heeft, kijkt best tijdig na wie werd aangeduid en op welke basis die persoon onder het nieuwe wettelijke kader kan optreden.

De nieuwe regeling treedt uiterlijk op 1 september 2027 in werking, tenzij de Koning een eerdere datum bepaalt.

aternio volgt de fiscale en juridische actualiteit op de voet en helpt u graag om deze evoluties correct toe te passen binnen uw onderneming of vermogensplanning.

Volg aternio op LinkedIn voor meer finance, tax & legal nieuws.