Duurzaamheidsrapportering: kernbegrippen helder uitgelegd

Duurzaam ondernemen wordt steeds minder vrijblijvend. De Europese Unie verplicht ondernemingen om open en gestructureerd te rapporteren over hun impact op mens, milieu en maatschappij. Begrippen als ESG, CSRD, ESRS, EU-Taxonomie en SFDR duiken steeds vaker op in communicatie van overheden, banken en grote ondernemingen.

In deze bijdrage zetten we de belangrijkste begrippen in de kijker. Zo krijgt u een helder inzicht in de terminologie en het regelgevend kader rond duurzaamheidsrapportering. In een tweede bijdrage zoomen we in op de praktische gevolgen voor uw onderneming — vandaag en in de nabije toekomst.

ESG: de basis van duurzaamheidsrapportering

ESG staat voor ‘Environmental, Social and Governance’. Het is een kader dat wordt gebruikt om de niet-financiële prestaties van een onderneming in kaart te brengen. Concreet gaat het om drie domeinen:

• Ecologisch (Environmental): Hoe gaat uw onderneming om met milieu-impact, zoals energieverbruik, uitstoot, afvalbeheer en klimaatrisico’s?
• Sociaal (Social): Hoe draagt u zorg voor mensen binnen en buiten de organisatie, zoals werknemers, klanten en de gemeenschap? Denk aan arbeidsomstandigheden, diversiteit, mensenrechten en veiligheid.
• Bestuur (Governance): Hoe wordt uw onderneming geleid en gecontroleerd? Dit gaat onder meer over ethisch bestuur, transparantie, anticorruptie en de rol van aandeelhouders en bestuurders.

Wat is de CSRD en waarom is dit relevant?

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is een Europese richtlijn die duurzaamheidsrapportering grondig hervormt. 

Waar ondernemingen vroeger hun eigen formats gebruikten, verplicht de CSRD hen voortaan jaarlijks te rapporteren via gestandaardiseerde en controleerbare methodes. De rapporten moeten betrouwbare en vergelijkbare informatie bevatten over thema’s als klimaatverandering, energieverbruik, biodiversiteit, arbeidsomstandigheden, mensenrechten en governance.

De richtlijn verplicht bedrijven niet alleen om hun prestaties en ambities te communiceren, maar ook om risico’s en kansen op het vlak van duurzaamheid te identificeren. De CSRD maakt deel uit van de bredere Europese Green Deal en beoogt twee belangrijke doelstellingen: investeerders voorzien van betrouwbare informatie en ondernemingen stimuleren hun strategie af te stemmen op langetermijndoelstellingen rond milieu, maatschappij en goed bestuur.

In België is de CSRD omgezet via de Wet van 2 december 2024.

Wat moet u rapporteren volgens de ESRS?

De CSRD wordt in de praktijk toegepast via de European Sustainability Reporting Standards (ESRS), ontwikkeld door European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG). Deze standaarden bevatten gedetailleerde en gestandaardiseerde informatievereisten voor ondernemingen om te rapporteren over duurzaamheidskwesties. 

Een centrale pijler is het principe van dubbele materialiteit. Dit houdt in dat ondernemingen enerzijds moeten rapporteren over hoe externe factoren zoals klimaatverandering of maatschappelijke trends hun werking beïnvloeden (financiële materialiteit), en anderzijds over de impact van hun eigen activiteiten op mens en milieu (impactmaterialiteit).

Voor veel kmo’s is dit een nieuw terrein. De ESRS houden daarom rekening met proportionaliteit: kleine ondernemingen hoeven geen volwaardig ESG-verslag op te stellen zoals grote beursgenoteerde spelers, maar moeten wel transparant zijn over relevante thema’s. Zo kunnen familiale bedrijven hun langetermijnvisie, waarden en risicoaanpak rond duurzaamheid op een passende manier in kaart brengen.

Wat is duurzaam volgens de EU-Taxonomie?

De EU-Taxonomie bepaalt welke economische activiteiten als ecologisch duurzaam worden erkend. 

Ondernemingen moeten rapporteren welk aandeel van hun activiteiten en investeringen aan deze criteria voldoet. Doel is om greenwashing te vermijden en transparantie te verhogen.

De taxonomie bestrijkt zes milieudoelstellingen: mitigatie en aanpassing van klimaatverandering, duurzaam gebruik van water, circulaire economie, preventie van vervuiling, en bescherming van biodiversiteit. Vanaf 2025 stelt de Europese Commissie vereenvoudigde sjablonen ter beschikking om de rapportering werkbaarder te maken, ook voor kleinere ondernemingen.

Wat met de financiële sector?

De Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) verplicht financiële instellingen om de duurzaamheid van hun beleggingsproducten kenbaar te maken. 

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen producten zonder duurzaamheidsdoel, producten met ecologische of sociale kenmerken (“lichtgroen”) en producten met een expliciet duurzaam doel (“donkergroen”). Zo wordt duidelijk welke financiële producten effectief bijdragen aan duurzame ontwikkeling.

De Europese Commissie voert momenteel een herziening van de SFDR uit. Mogelijk leidt dat tot een nieuw labelsysteem dat eenvoudiger en duidelijker is, ook voor particuliere beleggers.

Conclusie

De Europese duurzaamheidsregels zorgen voor een fundamentele omslag in de manier waarop ondernemingen hun niet-financiële prestaties moeten rapporteren. Begrippen als CSRD, ESRS, EU-Taxonomie en ESG zijn daarbij het nieuwe referentiekader.

Maar wat betekenen deze regels nu concreet voor uw onderneming? Vanaf wanneer geldt de rapporteringsplicht? En hoe kunt u zich het best voorbereiden — ook als u (nog) niet onder de wettelijke verplichting valt?

Daar gaan we op in in het tweede deel van deze blogreeks. U ontdekt er welke stappen u vandaag al kunt zetten om uw onderneming klaar te maken voor deze nieuwe norm in duurzaam ondernemen

Volg aternio op LinkedIn voor meer finance, tax & legal nieuws.