Vraag om inlichtingen: meewerken of zwijgen?

Stel dat u naar aanleiding van een fiscale controle een vraag om inlichtingen krijgt van de fiscus. Bent u als belastingplichtige steeds verplicht hierop te antwoorden? Of kan u zich hullen in stilzwijgen en u beroepen op het zwijgrecht?

Meewerkverplichting versus zwijgrecht

In fiscaal recht is de belastingplichtige verplicht loyaal mee te werken aan een fiscaal onderzoek en moet hij dus ook in principe antwoorden op een vraag om inlichtingen.

Daarentegen bestaat in het strafrecht het principe van het zwijgrecht in de zin van art.6 Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) (recht op een eerlijk proces). Een verdachte kan daarbij niet verplicht worden om zichzelf te beschuldigen.

In het Chambaz-arrest van 5 april 2012 heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) nogmaals bevestigd dat voornoemd artikel 6 EVRM ook van toepassing kan zijn in fiscale zaken.

Het volstaat volgens het EHRM dat een fiscale procedure aanleiding kan geven tot een strafsanctie opdat het zwijgrecht kan worden ingeroepen. Ook aanzienlijke hoge administratieve boetes kunnen beschouwd worden als strafsancties in de zin van art. 6 EVRM.

Het EHRM oordeelde dan ook dat Chambaz door de fiscus verplicht werd zichzelf te beschuldigen vermits hem een hoge administratieve boete zou worden opgelegd indien hij niet zou antwoorden op de aan hem gestelde vraag om inlichtingen. Op die manier werd door de fiscus immers een ongeoorloofde druk uitgeoefend om bewijzen te verzamelen tegen de wil van de belastingplichtige, hetgeen een schending vormt van artikel 6 EVRM.

Belgisch standpunt

In een relatief recent vonnis van de rechtbank van eerste aanleg te Brussel dd. 29 januari 2015 wordt de Europese rechtspraak opnieuw wat afgezwakt.

De rechtbank oordeelde immers dat in gevallen waarin er geen daadwerkelijke dreiging is van een strafrechtelijke vervolging de belastingplichtige verplicht is mee te werken aan een fiscaal onderzoek waarbij normaal gangbare informatie wordt gevraagd. Indien de belastingplichtige toch weigert mee te werken kan dus nog steeds een administratieve boete worden opgelegd.

Bron: Fiscale Koerier, Rb. Brussel 29 januari 2015

Volg aternio op LinkedIn voor meer finance, tax & legal nieuws.