Sociaal passief: come-back van een fiscale vrijstelling

De economische gevolgen van de coronacrisis sparen ook België niet. Sommige bedrijven zullen misschien genoodzaakt zijn herstructureringen door te voeren.

In dit kader willen we de fiscale vrijstelling voor “sociaal passief” nog even onder de aandacht brengen. Wat houdt dit precies in? Wat zijn de voorwaarden? We frissen het even voor u op.

Sociaal passief

Op 1 januari 2014 werd het eenheidsstatuut voor arbeiders en bedienden in België van kracht. Door dit eenheidsstatuut zijn de opzegtermijnen voor arbeiders en bedienden gelijkgeschakeld. In de praktijk betekent dit (meestal) langere opzegtermijnen en hogere ontslagkosten voor de werkgever. Om deze extra kost enigszins op te vangen, werd met ingang van 1 januari 2019 de fiscale vrijstelling voor “sociaal passief” ingevoerd.

De herstructuringen van een onderneming gaat vaak gepaard met ontslag of herplaatsing van werknemers. Dit zorgt uiteraard voor een kost (denk bijvoorbeeld aan de ontslagvergoedingen). Deze geraamde kost voor de werkgever noemt men het ‘sociaal passief’.

Fiscale vrijstelling

Voor wie?

Werkgevers kunnen ervoor kiezen jaarlijks een bepaald bedrag af te trekken van hun belastbare winsten of baten.

De fiscale vrijstelling voor sociaal passief geldt voor alle werkgevers – zowel in de personenbelasting als in de vennootschapsbelasting – ook al werden zij niet geconfronteerd met een meerkost door de invoering van het eenheidstatuut. Een vzw die bv. aan de rechtspersonenbelasting is onderworpen, valt echter uit de boot.

Concreet gaat het om werknemers die minstens 5 jaar anciënniteit hebben vanaf 1 januari 2014. De eerste effectieve vrijstelling voor sociaal passief zal derhalve pas mogelijk zijn vanaf 1 januari 2019.

De werkgever kan de vrijstelling voor sociaal passief toepassen zolang de werknemer in dienst is. Bij ontslag (om welke reden ook) moet hij de eerder vrijgestelde winst/baat opnemen onder de winsten/baten van het belastbaar tijdperk waarin de tewerkstelling eindigt.

Hoeveel vrijstellen?

Het vrij te stellen bedrag is afhankelijk van het aantal dienstjaren van de betrokken werknemer:

• 3 weken loon per begonnen dienstjaar vanaf het 6de dienstjaar (sinds de invoering van het eenheidsstatuut)
• 1 week loon per bijkomend begonnen dienstjaar vanaf het 21ste dienstjaar (sinds de invoering van het eenheidsstatuut)

Het maximale bruto maandloon (als berekeningsbasis  voor de vrijstelling) wordt als volgt beperkt:

• 100% van het maandloon tot 1.500,00 euro;
• 30% van het maandloon van 1.500,01 euro tot 2.600,00 euro of 330,00 euro vrijstelling;
• geen bijkomende vrijstelling voor het maandloon hoger dan 2.600,00 euro.

De vrijstelling moet bovendien gespreid te worden over vijf jaar, in schijven van telkens 1/5e van het totale passief.

Voornoemde bedragen kunnen jaarlijks worden geïndexeerd, afhankelijk van de budgettaire ruimte.

Formaliteiten

Om te kunnen genieten van de vrijstelling moet de werkgever elk jaar een lijst van zijn werknemers bezorgen aan de FOD Financiën. Voor elke werknemer moet hij de volledige identiteit, de datum van indiensttreding, de verworven anciënniteit binnen het eenheidsstatuut en de bruto belastbare bezoldigingen vermelden.

Boekhouding

Volgens het CBN-advies van 2018/21 is voor de vrijstelling voor sociaal passief, geen  boeking vereist. Volgens de Commissie voor Boekhoudkundige Normen kan de vennootschap de vrijstelling niet boeken onder de belastingvrije reserves. Er geldt fiscaal gezien, immers geen voorwaarde dat het bedrag in het vermogen van de vennootschap blijft (de “ontastbaarheidsvoorwaarde”).

Als de werknemer de onderneming verlaat, zal de terugname van de vrijstelling leiden tot een hogere belastbare winst van de vennootschap. Ook op dat ogenblik is geen boeking vereist. De verhoging zal verminderd worden met de kosten die met het ontslag gepaard gaan (verbrekingsvergoeding, loon tijdens de opzegtermijn).

De vrijstelling verwerkt men dus via de fiscale aangifte, zodat de belastingen op het resultaat van het boekjaar dalen. Bij gebrek aan winst gaat de vrijstelling echter definitief verloren. De vrijstelling voor sociaal passief is immers niet overdraagbaar.

Volg aternio op LinkedIn voor meer finance, tax & legal nieuws.