Jarenlang onterechte toepassing van fiscale belastingverhogingen

Het volgende is u misschien ook al overkomen. Als brave burger dient u netjes en tijdig uw belastingaangifte in. Een poos later ontvangt u van de fiscus een bericht van wijziging om te melden dat uw aangifte niet correct is. De fiscus wenst de foutieve aangifte te corrigeren (lees: u zal extra belastingen betalen) én daarbovenop heeft u ook nog een belastingverhoging van 10% aan uw been.

Gelukkig hoort dit beleid voortaan tot het verleden, mede dankzij een arrest van het Grondwettelijk Hof van 21 november 2024.

Wettelijk kader

De huidige regels rond belastingverhogingen in de inkomstenbelastingen - zowel personenbelasting als vennootschapsbelasting - vinden we terug in artikel 444 WIB’92 en 225 KB/WIB 92.

De belastingverhogingen zijn opgedeeld in schalen gaande van 10% tot 200% op het niet-aangegeven inkomstengedeelte verschuldigde belastingen. Evenwel staat er in artikel 444 WIB lid 3 WIB92 letterlijk te lezen dat er bij ontstentenis van kwade trouw kan worden afgezien van de 10% belastingverhoging. De kwade trouw vereist daarbij een bedrieglijk opzet om belastingen te ontduiken.

In praktijk werd echter zelden afgezien van de belastingverhoging zelfs wanneer de belastingplichtige geheel te goeder trouw was. De belastingplichtige kreeg dus quasi automatisch 10% belastingverhoging opgelegd bij elk foutje die zij – zelfs zonder kwade trouw - in de aangifte beging.

Arrest Grondwettelijk Hof van 21 november 2024

Het Hof bevestigt in haar arrest, dat handelde over het aftrekverbod bij laattijdige aangiftes, dat belastingplichtigen die voor de eerste maal een overtreding begaan, zonder dat er sprake is van kwade trouw, géén belastingverhoging van 10% wordt opgelegd. 

Het Hof bevestigt de ratio legis van de wetgever dat de woorden “kan worden afgezien” uit artikel 444 WIB'92 betekenen dat er géén belastingverhoging wordt opgelegd. Het mag dus geen louter arbitraire beslissing zijn van een belastingcontroleur.

Fouten wegens complexe fiscale wetgeving

Het jarenlange arbitraire beleid van de fiscale administratie was des te problematischer wetende dat de oorzaak voor fouten in de aangifte vaak te maken heeft met de ingewikkelde fiscale wetgeving.

Deze problematiek werd dan ook meermaals aangekaart door het Instituut van de accountants en belastingadviseurs (ITAA) en zelfstandigenorganisatie UNIZO.

Na het arrest van Grondwettelijk Hof heeft minister van Financiën Van Peteghem bevestigd dat de fiscus voortaan een andere werkwijze zal hanteren.

‘Bedrijven, burgers en verenigingen die hun belastingaangifte niet correct indienen en te goeder trouw zijn, zullen voortaan gespaard blijven van een automatische belastingverhoging en administratieve boete’, luidt het.

Het nieuwe beleid moet de redelijkheid en het vertrouwen centraal stellen, zodat fouten niet automatisch als fraude worden beschouwd. Op die manier moet ook het vertrouwen in de relatie tussen belastingplichtigen en de fiscus terug worden hersteld.

Wat bij een onterechte belastingverhoging?

Het nieuwe beleid is goed nieuws voor belastingplichtigen die in de toekomst voor het eerst geconfronteerd worden met een fout in hun aangifte wegens een te goeder trouw begane vergissing. Zij krijgen geen belastingverhoging opgelegd.

Maar wat als u in verleden wel onterecht met een belastingverhoging werd geconfronteerd?

Indien u reeds een aanslagbiljet heeft ontvangen - met inbegrip van de belastingverhoging van 10% - heeft u een jaar de tijd om bezwaar in te dienen. Indien de bezwaartermijn is verstreken zijn theoretisch andere procedurele stappen mogelijk zoals een verzoek tot ambtshalve ontheffing (vervaltermijn van vijf jaar) of een verzoekschrift tot kwijtschelding bij de Cel Administratieve Sancties van de Fiscale Bemiddelingsdienst (geen vervaltermijn). 

Conclusie

Na een arrest van het Grondwettelijk Hof, heeft de fiscale administratie haar sanctiebeleid bijgesteld. Indien u voortaan voor de eerste maal een vergissing maakt bij uw aangifte krijgt u geen belastingverhoging meer opgelegd.

Tot één jaar na het versturen van het aanslagbiljet kan u tegen onterechte belastingverhogingen uit het verleden een gewoon bezwaar indienen bij de FOD Financiën. Indien dit niet meer mogelijk is, kan een verzoek tot ambtshalve ontheffing of een verzoek tot kwijtschelding bij de Fiscale Bemiddelingsdienst mogelijk soelaas bieden. 

De fiscalisten van aternio adviseren u graag in belastingmateries.

Volg aternio op LinkedIn voor meer finance, tax & legal nieuws.