Een ruling bevat staatssteun: de rechtszekerheid op de helling?

De Commissie van de Europese Unie heeft in haar mededeling van 2016 duidelijk gesteld dat een ruling staatssteun kan bevatten. Een ruling heeft tot doel om rechtszekerheid aan de belastingplichtige te bieden. Zij bindt de diensten van de FOD Financiën, maar niet andere instellingen. Hierdoor moet de vraag gesteld worden wanneer een ruling staatssteun bevat.

Wat is staatssteun?

Om maatregelen als staatssteun te kwalificeren, moeten deze aan een aantal kenmerken voldoen.

Vooreerst beperkt de staatssteun zich tot entiteiten die economische activiteiten verrichten door middel van het aanbieden van goederen en diensten op een markt. Deze beperking staat niet in de weg dat voordelen inzake personenbelasting van werknemers toch staatssteun kunnen zijn. Het is dan evenwel de onderneming die geviseerd wordt.

Daarnaast dient de steun door de staat zelf of alleszins met overheidsmiddelen bekostigd worden. Het begrip “overheid” dient hier ruim geïnterpreteerd te worden. Het betreft alle overheidslagen.

Het derde en meest essentiële kenmerk van staatssteun is het ontvangen van een financieel voordeel. Een besparing van belastingen wordt als financieel voordeel beschouwd.

Het vierde kenmerk is de selectiviteit. Deze kan twee vormen aannemen: selectiviteit kan voortvloeien uit de wet en de regelgeving zelf, of deze kan blijken uit de feitelijke toepassing van maatregels.

Als allerlaatste kenmerk moet de staatssteun ook de vrije mededinging vervalsen of dreigen te vervalsen. Echter moet dit niet aanzienlijk van omvang zijn. Dit kenmerk wordt beoordeeld aan de hand van een marginale toetsing.

Ondanks het feit dat de kenmerken talrijk zijn, worden deze zodanig ruim geïnterpreteerd dat zij toch vrij snel vervuld kunnen zijn.

Staatssteun en rulings

Het FOD Financiën definieert een ruling als volgt: “een beslissing waarmee de FOD Financiën bepaalt hoe de belastingwetten zullen worden toegepast op een specifieke situatie of verrichting die op fiscaal vlak nog geen uitwerking heeft gehad. Deze ruling geeft rechtszekerheid aan de aanvrager want ze bindt alle diensten van de FOD Financiën, m.a.w. alle diensten van de FOD Financiën moeten deze ruling in acht nemen.”

De Commissie van de Europese Unie heeft in haar mededeling van 2016 een toelichting gegeven in welke omstandigheden rulings een selectief voordeel kunnen bevatten.  Indien een onderneming zich in één van deze omstandigheden bevindt, kan dit staatssteun uitmaken. Hiervoor dienen wel nog de andere kenmerken ook te zijn voldaan.

Zij meent dat er sprake is van een selectief voordeel als er een lager belastingbedrag ingevolge de verkeerde toepassing van het nationaal fiscaal recht, wordt toegekend. Hierbij zit het gevaar dat ten tijde van de toekenning van de ruling de toepassing verantwoord was in de tot dan toe gekende wetsgeschiedenis en rechtspraak.

Volgens de Commissie kan een ruling die niet beschikbaar is voor ondernemingen die zich in vergelijkbare omstandigheden bevinden ook een selectief voordeel opleveren. Ook de toepassing van een gunstigere fiscale behandeling voor een bepaalde onderneming ten opzichte van andere ondernemingen in vergelijkbare omstandigheden, wordt beoordeeld als een selectief voordeel.

Kleine en middelgrote ondernemingen (KMO’s)

Hoewel in eerste instantie zou gedacht worden dat staatssteun niet relevant is voor kmo’s, kunnen ook zij hiermee te maken hebben. Belastingvoordelen toegekend aan kmo’s kunnen evenzeer tot staatssteun leiden.

Belastingvoordelen tot 200.000,00 euro per onderneming, per drie boekjaren, worden buiten het toepassingsgebied van staatssteun gesteld. Dit is de toepassing van de minimis-regeling.

Hoewel dit in theorie gunstig klinkt, is de praktijk minder rooskleurig. Voor de berekening van het drempelbedrag worden alle voordelen, zowel fiscaal als niet fiscaal in beschouwing genomen. Daarnaast kan een groep van zelfstandige rechtspersonen als één onderneming beschouwd worden voor deze regeling, hoewel deze ieder voor zichzelf belastingplichtigen zijn.

Het mag duidelijk zijn dat de voorwaarden om de minimis-regeling in te roepen dermate restrictief zijn, dat een toepassing inzake directe belastingen bijna steeds onmogelijk is.

Conclusie

De rechtszekerheid die rulings moeten bieden, staat op de helling door de mededeling van de Europese Commissie. Indien rulings staatssteun bevatten, kan de onderneming alsnog veroordeeld worden. Een ruling bindt namelijk enkel de diensten van FOD Financiën. Ook rulings aangegaan met KMO’s kunnen staatssteun inhouden. Echter zal de Europese Commissie haar aandacht eerder op de grote bedrijven vestigen.

Volg aternio op LinkedIn voor meer finance, tax & legal nieuws.