Anticipatieve inbreng van een onroerend goed: say what?
Sinds de hervorming van het huwelijksvermogensrecht op 1 september 2018 is uitdrukkelijk bevestigd dat toekomstige echtgenoten reeds vóór hun huwelijk vermogensrechtelijke afspraken kunnen maken die pas uitwerking krijgen op het ogenblik van het huwelijk.
Binnen dat kader wordt in de praktijk regelmatig gebruikgemaakt van de techniek van de anticipatieve inbreng van een onroerend goed.
Maar hoe werkt deze techniek precies? En wat is het verschil tussen een huwelijk onder een gemeenschapsstelsel en een huwelijk onder scheiding van goederen met een toegevoegd intern gemeenschappelijk vermogen (TIGV)?
Klassieke inbreng versus anticipatieve inbreng
Wanneer echtgenoten gehuwd zijn onder een gemeenschapsstelsel, kan een eigen onroerend goed in de gemeenschap worden ingebracht via een wijziging van het huwelijkscontract bij notariële akte.
Traditioneel verloopt dit in twee stappen:
- aankoop van het goed (door één partner als eigen goed of door beide partners in onverdeeldheid);
- latere inbreng in de gemeenschap via een afzonderlijke notariële akte.
Sinds 2018 kan men echter reeds bij de aankoop bedingen dat het onroerend goed, indien de partijen later met elkaar huwen onder een bepaald stelsel, automatisch deel zal uitmaken van de gemeenschap.
Deze techniek noemt men een anticipatieve inbreng.
Het voordeel is duidelijk: wanneer de partners later huwen onder het beoogde stelsel, is geen bijkomende inbrengakte meer nodig.
Hoe werkt de anticipatieve inbreng juridisch?
In de aankoopakte kan worden bepaald dat (i) indien de partners later met elkaar huwen; én (ii) indien zij huwen onder een stelsel dat een gemeenschap omvat, het betrokken onroerend goed van rechtswege in die gemeenschap terechtkomt.
Juridisch gaat het om een overeenkomst met goederenrechtelijke uitwerking onder opschortende voorwaarde van het huwelijk onder het bedoelde stelsel. Zodra aan die voorwaarde is voldaan, treedt de vermogensverschuiving automatisch in.
Een zorgvuldige redactie van de clausule is daarbij essentieel. De akte moet duidelijk aangeven op welke gemeenschap zij betrekking heeft en onder welke voorwaarden de inbreng effect krijgt.
Aandachtspunten
Eigendomsstructuur bij aankoop
De techniek wordt vaak toegepast wanneer beide partners samen eigenaar zijn in onverdeeldheid van de volle eigendom.
Bij ongelijke aandelen, bij financiering met eigen middelen van één partner of bij constructies met vruchtgebruik en blote eigendom, is een zorgvuldige clausulering noodzakelijk. Zonder duidelijke regeling kunnen bij het huwelijk vergoedingsrechten ontstaan tussen de echtgenoten.
Fysieke aanwezigheid van het goed
De anticipatieve inbreng kan enkel uitwerking hebben indien het onroerend goed op het ogenblik van het huwelijk nog in het vermogen van de betrokken partner(s) aanwezig is.
Wordt het goed vóór het huwelijk verkocht, dan kan de clausule geen effect meer hebben — tenzij uitdrukkelijk een regeling inzake subrogatie of vervangingsgoederen werd voorzien.
Gekozen huwelijksstelsel
De clausule heeft slechts uitwerking wanneer de partners effectief huwen onder een stelsel dat een gemeenschap omvat.
Wanneer de partners uiteindelijk kiezen voor een zuivere scheiding van goederen, blijft een anticipatieve inbreng zonder gevolg. Een klassiek stelsel van scheiding van goederen bevat immers geen gemeenschap. Een anticipatieve inbreng die uitsluitend verwijst naar een wettelijk gemeenschapsstelsel zal in dat geval geen uitwerking hebben.
Anders is het wanneer het huwelijkscontract voorziet in een toegevoegd intern gemeenschappelijk vermogen (TIGV).
Binnen een stelsel van scheiding van goederen kan immers een contractueel georganiseerde vermogensmassa worden gecreëerd waarin bepaalde goederen worden ondergebracht. Dit TIGV vormt een conventioneel ingerichte gemeenschap tussen de echtgenoten.
Een anticipatieve inbreng kan hier wél uitwerking hebben, mits:
- de clausule in de aankoopakte voldoende ruim en correct is geformuleerd (bijvoorbeeld met verwijzing naar een wettelijk of conventioneel gecreëerde gemeenschap tussen partijen); én
- het huwelijkscontract uitdrukkelijk bevestigt dat het betrokken goed in het intern gemeenschappelijk vermogen wordt opgenomen.
Ontbreekt deze afstemming, dan dreigt de anticipatieve inbreng zonder effect te blijven.
Wat met gekoppelde schulden?
Wanneer het onroerend goed werd gefinancierd met een hypothecaire lening, verdient ook de schuld bijzondere aandacht.
De behandeling van de schuld volgt niet automatisch het goederenrechtelijke statuut van het onroerend goed. Zij hangt onder meer af van:
- wie contractueel schuldenaar is ten aanzien van de kredietinstelling;
- de kwalificatie van de schuld binnen het gekozen huwelijksvermogensstelsel;
- eventuele interne vergoedingsrechten tussen de echtgenoten;
- de bepalingen van het huwelijkscontract.
Een coherente regeling van zowel het actief als het passief is essentieel om latere discussies te vermijden.
Conclusie
De anticipatieve inbreng is een juridisch verantwoorde techniek om een onroerend goed reeds bij aankoop te koppelen aan een toekomstige gemeenschap tussen partners. Het zorgt voor een administratieve vereenvoudiging en speelt eveneens een belangrijke rol binnen een ruimere vermogens- en successieplanning.
De werking staat of valt met de precieze formulering van de aankoopakte en de inhoud van het latere huwelijkscontract.
Een voorafgaande juridische analyse en een consistente clausulering vermijden dat de anticipatieve inbreng uiteindelijk zonder uitwerking blijft of aanleiding geeft tot onbedoelde vermogensverschuivingen.
De juristen van aternio begeleiden bij het juridisch structureren van patrimonium en het maken van familiale afspraken.
Volg aternio op LinkedIn voor meer finance, tax & legal nieuws.
